Strefy wolne od dymu tytoniowego

Ustawa o ochronie zdrowia - ustawa została zmieniona 8 kwietnia 2010 r. (ustawa o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej). Zmiana opublikowana 14 maja 2010 r. w Dz. U. z 2010, Nr 81 poz. 529. Nowe przepisy wejdą w życie 15 listopada 2010 r.

Zakaz palenia obowiązuje:

• na terenie zakładów opieki zdrowotne,
• na terenie jednostek organizacyjnych systemu oświaty oraz pomocy społecznej,
• na terenie uczelni,
• w pomieszczeniach zakładów pracy,
• w pomieszczeniach obiektów kultury i wypoczynku do użytku publicznego,
• w lokalach gastronomiczno-rozrywkowych,
• w środkach pasażerskiego transportu publicznego oraz obiektach służące obsłudze podróżnych, w służbowych środkach przewozu osób,
• na przystankach komunikacji publicznej,
• w pomieszczeniach obiektów sportowych,
• w ogólnodostępnych miejscach przeznaczonych do wypoczynku i zabawy dzieci.

Należy pamiętać, że na terenie zakładów opieki zdrowotnej i w pomieszczeniach innych obiektów, w których udzielane są świadczenia zdrowotne oraz na terenie jednostek organizacyjnych systemu oświaty zakaz palenia jest bezwzględny!

UWAGA: z ustawy „antytytoniowej” wykreślono możliwość udzielenia przez lekarza prowadzącego leczenie zezwolenia na odstępstwo od zakazu palenia pacjentowi zoz!

Obowiązki właściciela lub zarządzającego obiektem

Umieszczenie w widocznym miejscu informacji o zakazie palenia tytoniu na danym terenie:

Oznaczenie słowne i graficzne: art. 5 ust 1a ustawy „antytytoniowej”.

Dyrektor szkoły lub placówki zapewnia bezpieczne i higieniczne warunki pobytu w szkole lub placówce (§ 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31.12.2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach).

Dyrektor jako pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (art. 207 § 2 Kodeksu Pracy).

Dyrektor jako pracodawca powinien:  

• zabronić palenia tytoniu w pomieszczeniach zamkniętych bez względu na ich rodzaj (pokój, korytarz, ubikacja itp.), jak i na terenie otwartym należącym do danej jednostki,
• oznaczyć dany obiekt znakami informującymi o zakazie palenia tytoniu,
• zamieścić w posiadanym regulaminie pracy/ obwieszczeniu informację na temat zakazu palenia tytoniu.

Co grozi za nieprzestrzeganie zakazu palenia?

Na podstawie art. 13 ustawy „antytytoniowej”: kara grzywny do 2 000 PLN za nieumieszczenie znaku zakazu palenia tytoniu – odpowiada właściciel lub zarządzający obiektem. Kara grzywny do 500 PLN za palenie w miejscach objętych zakazem – odpowiada osoba paląca.

Czym może grozić niedopełnienie obowiązków przez pracodawcę?

• odpowiedzialność odszkodowawcza, gdyby osoba niepaląca miała problemy zdrowotne po przebywaniu w palącym towarzystwie (Kodeks cywilny,
• odpowiedzialność za nieprzestrzeganie przepisów bhp (art. 283 § 1 Kodeksu pracy).

Co grozi pracownikowi?

• kara upomnienia, nagany, kara pieniężna w ramach odpowiedzialności służbowej za nieprzestrzeganie przepisów i zasad bhp (art. 108 Kodeksu pracy) - może mieć np. obniżone wynagrodzenie za to, że pali poza czasem przerw wyznaczonych przez Kodeks Pracy/regulamin pracy.

Jakie są korzyści wprowadzenia zakazu palenia dla pracowników i pracodawcy?

Korzyści ekonomiczne polityki ochrony przed dymem tytoniowym w zakładzie pracy

• większa wydajność pracowników – zarówno tych, którzy rzucili palenie, jak i pracowników niepalących, nienarażonych już na działanie dymu tytoniowego
  - palący pracownicy tracą około 50% dni roboczych więcej niż niepalący, u byłych palaczy liczba ta zmniejsza się o około 30% w porównaniu z niepalącymi,
  - palący pracownik spędza rocznie około 22 dni na przerwach na papierosa.
• niższe koszty zatrudnienia spowodowane mniejszą potrzebą uzupełniania personelu utraconego wskutek zachorowalności i umieralności związanych z paleniem tytoniu oraz niższymi kosztami ubezpieczenia pracowników,
• zakaz palenia w miejscu pracy przynosi oszczędności w wysokości 437 – 652 mln €, które w sytuacji braku zakazu przepadają m.in. z powodu mniejszej wydajności (strata w wysokości 380 – 595 mln €) oraz częstszych nieobecności w pracy (ok. 52 mln €)*,
• niższe koszty utrzymania pomieszczeń zakładu pracy
  - nie ponosi się kosztów tworzenia i utrzymania oddzielnie wietrzonej palarni, maleją koszty sprzątania pomieszczeń i konserwacji wyposażenia oraz koszty ubezpieczenia od ognia (maleje liczba pożarów),
• miejsce pracy wolne od dymu tytoniowego wpływa na polepszenie zdrowia pracowników,
  - gdyby w USA wprowadzono zakaz palenia we wszystkich miejscach pracy, ilość zawałów serca zmniejszyłaby się o ok. 6250, a udarów mózgu o ok. 1270 przypadków rocznie. Bezpośrednie koszty medyczne zaoszczędzone na leczeniu tych 2 chorób wyniosłyby 224 miliony $ rocznie,
• miejsce pracy wolne od dymu tytoniowego zachęca do podejmowania prób ograniczenia lub rzucenia palenia, a próby te są skuteczniejsze,
  - po wprowadzeniu ustawy o ochronie przed dymem tytoniowym w Finlandii, liczba osób palących tytoń oraz liczba wypalanych papierosów w przeliczeniu na jednego palacza zmniejszyły się o 16 – 17 % w firmach, w których poprzednio nie było zakazu,
• całkowity zakaz palenia w pracy zwiększa prawdopodobieństwo, że w danej rodzinie będzie zakazane palenie w domu
  - w przypadku pracowników zakładów pracy, w których palenie było całkowicie zabronione, prawdopodobieństwo wprowadzenia ograniczenia palenia w ich domach było większe o 7,7%,
• ograniczenie palenia w domu prowadzi do ograniczenia narażenia dzieci na bierne palenie
  - w przypadku dorastającej młodzieży mieszkającej w otoczeniu wolnym od dymu tytoniowego ryzyko rozpoczęcia palenia tytoniu jest o 26% mniejsze w porównaniu z nastolatkami mieszkającymi w domach, w których palenie nie jest ograniczane.
  
  Małgorzata Kuncewicz
  Facilitator Projektu TOB3CIT
  Główny Inspektorat Sanitarny
  m.kuncewicz@gis.gov.pl
  + 48 22 536 13 79