Jak rosło nasze miasto

RZESZÓW kiedyś…

W 1354 r. król Kazimierz Wielki darował rycerzowi Janowi Pakosławicowi ze Strożysk istniejące już miasto nad Wisłokiem wraz z przyległymi dobrami (o powierzchni ok. 1,5 km kw.), nadając mu równocześnie prawo magdeburskie. Już w początkach XV w. Rzeszów był liczącym się ośrodkiem rzemieślniczym i handlowym. Kolejny właściciel – Mikołaj Spytek Ligęza – rozpoczął budowę potężnego zamku (ok. 1600), miasto otoczył wałami i wzniósł obronny klasztor Bernardynów.
Na początku XVII w. kolejni właściciele – Lubomirscy – rozbudowali zamek, założyli kolegium Pijarów, zadbali o rozwój gospodarczy. Liczba ludności wzrosła do 2,5 tys. mieszkańców, a powierzchnia powiększyła się dwukrotnie.
W XVIII w., na skutek wojen, rozbiorów Polski oraz klęsk żywiołowych, Rzeszów stracił na znaczeniu. Dopiero gdy miasto przestało być miastem prywatnym (1845), został utworzony powiat rzeszowski (1860) i przyznano mu uprawnienia samorządowe (1867) oraz dzięki budowie dróg i linii kolejowej Kraków-Lwów (1858), nastąpił szybki rozwój gospodarczy. W 1890 r. w mieście było już kilka małych zakładów przemysłowych, 458 domów i 11,17 tys. mieszkańców. Wbudowano gazownię (1900), elektrownię (1911) i wodociągi (1934). W latach 1937-1939, w ramach tworzenia COP-u, powstała filia Fabryki Hipolita Cegielskiego oraz Państwowe Zakłady Lotnicze. Miasto zaczęło gwałtownie rozbudowywać się, osiągając w 1939 r. blisko 41 000 mieszkańców.
Po II wojnie światowej, podczas której zginęło ponad 12 tys. mieszkańców, Rzeszów został stolicą województwa rzeszowskiego. Zajmował wtedy obszar 8 km kw. i liczył około 27 tys. mieszkańców.
Z biegiem lat stał się największym ośrodkiem miejskim Polski Południowo-Wschodniej – kilkakrotnie powiększył swój obszar i liczbę ludności, znacznie się rozbudował. Wokół starej części miasta wyrosły duże, połączone wygodnymi ciągami komunikacyjnymi, osiedla mieszkaniowe, m.in. Staromieście, Staroniwa, Baranówka, Pobitno i Załęże, Drabinianka, Zalesie i Słocina, Przybyszówka. Wybudowano obiekty przemysłowe i usługowo-handlowe, sakralne, ochrony zdrowia i użyteczności publicznej oraz urządzenia komunalne z ujęciem wody, elektrociepłownią, oczyszczalnią ścieków. Powstały placówki oświatowo-kulturalne, naukowo-badawcze i sportowo-rekreacyjne. Swoje siedziby mają tu media: prasa, rozgłośnie radiowe i telewizja regionalna.

… i dzisiaj

Rzeszów – 180-tysięczne miasto wojewódzkie, z 656-letnią tradycją, o powierzchni 116 km kw. – największy ośrodek przemysłowy, handlowo-usługowy, akademicki i kulturalny w Polsce Południowo-Wschodniej. Laureat Konkursu „Gmina Fair Play” w latach 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008 i 2009. Należy do 12 polskich miast zrzeszonych w Unii Metropolii Polskich, członek elitarnego Międzynarodowego Stowarzyszenia Miast EUROCITIES.
Jest ważnym punktem na mapie Europy. Krzyżują się tu międzynarodowe szlaki komunikacji drogowej i kolejowej. Port lotniczy Rzeszów-Jasionka, z najdłuższym po Okęciu pasem startowym w Polsce, obsługuje stałe linie do: Birmingham, Bristolu, Dublina, East Midlands, Frankfurtu, Liverpool, Londynu, Nowego Jorku i Warszawy oraz liczne loty czarterowe.
Najcenniejszym kapitałem Rzeszowa jest młodzież. W kilkudziesięciu szkołach podstawowych, gimnazjalnych, średnich i zawodowych pobiera naukę prawie 50 tys. uczniów, a w siedmiu szkołach wyższych – na Uniwersytecie Rzeszowskim i Politechnice Rzeszowskiej, w Wyższej Szkole Informatyki i Zarządzania, Wyższej Szkole Prawa i Administracji, Wyższej Szkole Zarządzania, w Szkole Języków i Zarządzania „Promar International” oraz Wyższym Seminarium Duchownym – kształci się 60 tys. studentów.
Z doskonałego wykształcenia i wysokich kwalifikacji młodych kadr korzysta około 160 rzeszowskich przedsiębiorstw i zakładów produkcyjnych (oraz ponad 19 tys. podmiotów gospodarczych), zatrudniających blisko 100 tys. pracowników. Do największych należą: firmy z branży lotniczej (WSK PZL Rzeszów), informatycznej (Asseco Poland), farmaceutycznej (ICN Polfa Rzeszów, Sanofi-Aventis), odzieżowej (Conres), producenci: sprzętu gospodarstwa domowego (Zelmer), przetworów owocowo-warzywnych (Alima-Gerber).
Utrzymanie dynamicznego rozwoju Rzeszowa zmusiło władze miasta do pozyskania nowych terenów. Starania zostały uwieńczone sukcesem i od 2006 roku Rzeszów powiększał się co roku o przyległe sołectwa: Słocinę (2006 – 9,16 km kw.) i Załęże (2006 – 5,20 km kw.), Przybyszówkę (2007 i 2008 – 16,26 km kw.), Zwięczycę (2008 – 7,23 km kw.), Białą (2009 – 6,06 km kw.), Budziwój (2010 - 17,50 km kw.), część Miłocina (2010 - 1,27 km kw.). Łącznie terytorium Rzeszowa zostało zwiększone o 62,68 km kw. 

Rzeszów ma status miasta na prawach powiatu. Władze miasta mają jasną i spójną wizję rozwoju; oświata, opieka społeczna, transport publiczny, programy ochrony zdrowia, ośrodki kultury, biblioteki, utrzymanie i budowa dróg, gospodarka wodno-ściekowa, oczyszczanie miasta, zaopatrzenie w energię i ciepło – to główne zadania miasta. Dobre wyniki finansowe oraz efektywnie pozyskiwane środki z UE (jedne z najwyższych w Polsce w przeliczeniu na mieszkańca) świadczą o dobrym gospodarowaniu budżetem. Od kilku lat władze miasta starały się o przyłączenie do Rzeszowa sąsiadujących sołectw, ponieważ miasto potrzebowało nowych terenów pod inwestycje, a przy dotychczasowej powierzchni (53,69 km kw.) możliwości były mocno ograniczone. Starania te zostały uwieńczone sukcesem i od 2006 roku Rzeszów sukcesywnie, rok po roku, zwiększa swoje terytorium.