Kosina

Miejscowość wzmiankowana pierwszy raz w 1369 roku, kiedy należała do Ottona z Pilczy.  W kolejnych wiekach należała do Stadnickich, Korniaktów i Lubomirskich. Pierwotna nazwa wsi Kosyna, pochodziła zapewne od pierwszego zasadźcy o nazwisku Kosa, inne nazwy spotykane na przestrzeni wieków to Cossyn oraz  Cossin. Dzisiejsi mieszkańcy Kosiny są dumni z tego, że w ich miejscowości urodził się Leopold Lis-Kula i bł. Achilles Puchała.      

Pierwszy z wymienionych, Leopold Lis-Kula urodził się 11 listopada 1886 roku w rodzinie kolejarza, od czwartego roku mieszkał w Rzeszowie, gdzie uczęszczał do szkoły powszechnej, a w 1907 roku rozpoczął naukę w II Gimnazjum. Właśnie w gimnazjum zetknął się z ruchem skautowym, należał do zastępu o nazwie „Lisy”, stąd przejął nazwę zastępu jako pseudonim legionowy. W 1912 roku wstąpił do Związku Strzeleckiego, a rok później został zastępcą komendanta okręgu rzeszowskiego Związku. Od początku I wojny światowej walczył jako legionista, między innymi pod Krzywopłotami, pod Łowczówkiem,  na Polesiu, Wołyniu. Był dobrym organizatorem, ofiarnym żołnierzem i oficerem, albowiem już 1 stycznia 1915 roku został porucznikiem, a w grudniu 1916 roku został mianowany kapitanem i dowódcą VI batalionu I Brygady. W 1917 roku działał w Polskiej Organizacji Wojskowej, między innymi w Rzeszowie, następnie na Ukrainie. W grudniu 1918 roku  mianowany majorem, objął dowództwo batalionu tworzącego się w Lublinie 23 pułku piechoty. Właśnie z tym pułkiem wyruszył 2 stycznia 1919 roku na odsiecz obleganego przez Ukraińców Lwowa. Po wycofaniu tego pułku z walki mógł przyjąć inne, ofiarowane mu bezpieczne stanowisko, jednak odmówił i wrócił na front, do Włodzimierza Wołyńskiego, gdzie objął dowództwo grupy włodzimiersko-wołyńskiej. 7 marca zaatakował miasteczko Torczyn, zdobył je, jednak został śmiertelnie ranny i zmarł. Pośmiertnie odznaczony krzyżem Virtuti Militari, pochowany został na cmentarzu w Rzeszowie na Pobitnie 16 marca 1919 roku. Jego grób znajduje się w dzielnicy VIII, około 100 m od głównego wejścia od ulicy Lwowskiej. Od początku jego działalność zauważył Józef Piłsudski, którego był ulubionym żołnierzem i oficerem, był uważany za jednego z najzdolniejszych oficerów polskich. W uznaniu jego zasług, 18 września 1932 roku odsłonięto w Rzeszowie pomnik L. Lisa-Kuli, autorstwa E.Wittiga. Pomnik ten został zniszczony przez Niemców w 1940 roku, a w 1992 roku odsłonięto kopię, pomnika - przedwojennego, której autorami są dwaj rzeźbiarze krakowscy B.Salwiński i  J.Wilczyński. II Liceum Ogólnokształcące w Rzeszowie, podobnie jak szkoła w Kosinie noszą imię L.Lisa-Kuli.
Błogosławiony Achilles Józef Puchała (Achilles - imię zakonne) urodził się 18 marca 1911 roku w Kosinie, gdzie się wychowywał i uczęszczał do szkoły. Gimnazjum ukończył w Niższym Seminarium Duchownym oo. Franciszkanów we Lwowie. Święcenia kapłańskie otrzymał 5 lipca 1936 roku właśnie w zakonie franciszkanów we Lwowie. Jako wikary pracował w Grodnie i Iwieńcu. W czasie II wojny światowej był proboszczem w miejscowości Pierszaje, na terenie dzisiejszej Białorusi. Pracował  tam razem ze swoim współbratem o. Hermanem Stępniem. 19 lipca 1943 roku obaj kapłani, wraz z innymi mieszkańcami wioski, zostali skazani na rozstrzelanie, obydwaj zginęli, doznając okrutnych tortur, następnie ich ciała zostały spalone w stodole, a ich prochy pogrzebano przy kościele parafialnym w Pierszajach. Współpracujący z gestapowcami własowcy i sami gestapowcy, po śmierci obu księży odstąpili od rozstrzelania pozostałych mieszkańców wioski. Ojciec Achilles Puchała został zaliczony w poczet błogosławionych przez Papieża Jana Pawła II podczas wizyty w Polsce 13 czerwca 1999 roku.
Będąc w Kosinie warto zobaczyć kościół parafialny pw. św. Stanisława Biskupa, wybudowany w latach 1936-38  wg projektu Wawrzyńca Dajczaka, w typie modernistycznym, usytuowany na miejscu obronnym, dookoła kościoła widać ślady wałów obronnych z I połowy XVII w. w kształcie ośmioramiennej gwiazdy.