Ta strona używa cookie. Informacje o tym w jakich celach pliki cookie są używane znajdziesz w Polityce Prywatności. W przeglądarce internetowej możesz określić warunki przechowywania i dostępu do cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. zamknij

Matka Boża Załęska

Nocą 13 grudnia został ogłoszony i wprowadzony na terenie całego kraju stan wojenny. Działacze i kierownictwo powstałej wówczas „Solidarności”, związku zawodowego, który liczył około 10 milionów członków zostali zatrzymani i internowani. Na terenie obecnego Województwa Podkarpackiego było cztery główne ośrodki internowania: Nowy Łupków, Uherce i Załęże. Kobiety osadzano w Zakładzie Karnym w Nisku. Miejscem, gdzie przywożono największą ilość zatrzymanych prominentnych działaczy Związku z terenu Polski południowo-wschodniej był Zakład Karny w Załężu.

W niedzielę 13 grudnia w Załężu odbywała się uroczystość wmurowania kamienia węgielnego pod powstający tam nowy kościół parafialny. W uroczystości uczestniczył ówczesny ordynariusz Diecezji Przemyskiej ks. biskup Ignacy Tokarczuk.

Po początkowym okresie obowiązywania ostrego reżimu więziennego zastosowano jego znaczne złagodzenie, zwłaszcza pod koniec obowiązywania stanu wojennego. Wśród wielu osób przebywających w Zakładzie Karnym w Załężu obok grupy Rzeszowskiej wyróżniała się także liczna gromada działaczy „Solidarnóści” Małopolskiej. Wśród nich był artysta plastyka absolwent krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych mieszkaniec Nowego Targu Piotr Chodorowicz. W kwietniu roku 1982, kiedy otwarto cele i umożliwiono kontaktowanie się internowanych pomiędzy sobą ich spotkania na II Oddziale, gdzie większość osadzonych stanowili mieszkańcy Małopolski odbywały się w czytelni i bibliotece. Wówczas to Piotr Chodorowicz podjął się namalowania obrazu Matki Bożej Załęskiej, Patronki Internowanych. Obraz powstał na arkuszu papieru pakowego i wykonany został kredkami. Po jego ukończeniu i oprawieniu został zawieszony w świetlicy II Oddziału i tam, przed tym obrazem odbywały się modlitwy internowanych indywidualne, jak i grupowe. Przed tym obrazem odprawiane były także Msze Święte, odprawiane przez duszpasterzy odwiedzających internowanych.

Nadszedł czas zniesienia stanu wojennego. Liczni zatrzymani działacze Związku powrócili do swoich domów, niektórzy z nich z wyrokami sądowymi trafili do więzień. Zakład Karny w Załężu opuścił także i Piotr Chodorowicz. Nie udało się ustalić w jaki sposób obraz znalazł się za murami, czy była to jakaś akcja nielegalna, czy też po likwidacji ośrodka internowania ktoś z przebywających jeszcze w Załężu działaczy z Małopolski po prostu legalnie obraz zabrał i zawiózł do Krakowa. Motyw Matki Bożej Załęskiej Patronki Internowanych w ZK Załęże był wykorzystywany bardzo często. Spotykamy go na wydawanych w ramach „Poczty internowanych” znaczkach i kopertach okolicznościowych, motyw ten znajdujemy także na wielu pamiątkach jakie przygotowywali dla siebie nawzajem internowani. W czasie pobytu Ojca Świętego Jana Pawła II w Polsce w dniu 22 czerwca 1983 roku, podczas uroczystej Mszy Świętej odprawianej przez Papieża na Krakowskich Błoniach działacze nielegalnej wówczas NSZZ „Solodarność” Regionu Małopolska wręczyli Ojcu Świętemu oryginał obrazu powstałego w ZK Załęże.

Z uzyskanych przez Zarząd Regionu rzeszowskiej „Solidarności” informacji wynika, że decyzją Jana Pawła II obraz Matki Bożej Załęskiej trafił do Rzymu. Ale to nie jedyny przykład kiedy wizerunek Matki Bożej Załęskiej trafił do Watykanu. W czasie Mszy Świętej odprawianej przez Ojca świętego w Tarnowie działacze Rzeszowskiej Solidarności wśród darów ofiarnych wręczyli także klaser znaczków i kopert okolicznościowych „Poczty Podziemnej” i „Poczty Internowanych”, które na miejsce uroczystości dowieziono stosując metody konspiracyjne, zamieniając samochody, i ludzi, którym cenny depozyt został powierzony.
W dziesiątą rocznicę wprowadzenia stanu wojennego w dniu 13 grudnia 1991 roku odbyła się uroczysta msza święta w kaplicy Zakładu Karnego w Załężu w trakcie której jako wotum Matce Bożej byli internowani z Piotrem Chodorowiczem wręczyli księdzu kapelanowi Stanisławowi Słowikowi replikę obrazu Matki Boskiej Załęskiej Patronki Internowanych. Obraz ostał uroczyście zawieszony w kaplicy. Wydano wówczas pamiątkowy obrazek, rysunek wówczas ucznia klasy siódmej Szkoły Podstawowej w Krasnem Wojtka Kopcia – obecni absolwent Architektury na Politechnice i Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. W piętnastą rocznicę „stanu wojennego” odbyła się w kaplicy ZK Załęże uroczysta Msza Święta, z udziałem licznej grupy internowanych i osadzonych, której przewodniczył JE ks. biskup Kazimierz Górny Ordynariusz Rzeszowski. Pamiątką tej uroczystości jest barwny obrazek z wizerunkiem Załęskiej Pani. Ukazało się także w ramach informacji rocznicowych kilka artykułów autorstwa Jarosława Szczepańskiego, Jerzego Klusa i Marka Czarnoty.

Obecnie daje się zauważyć, że kult Matki Bożej Załęskiej Patronki Internowanych rozwija się wśród osadzonych w ZK Załęże, byłych internowanych i ich rodzin, a także, choć w znacznie mniejszym stopniu wśród dzisiejszych działaczy związkowych.

Marek Czarnota