Ta strona używa cookie. Informacje o tym w jakich celach pliki cookie są używane znajdziesz w Polityce Prywatności. W przeglądarce internetowej możesz określić warunki przechowywania i dostępu do cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. zamknij

Dwa serca złączone

Dziecięcy wierszyk wpisywany do panieńskich pamiętników mówi:
Dwa serca złączone,
Klucz rzucony w morze,
Nikt nas nie rozdzieli,
Nawet Ty o Boże.
Ale i po śmierci dwojga kochających się serc nikt i nic nie rozdzieliło.

A jak było opowiem:
Synem założyciela rzeszowskiej magnackiej linii rodu Lubomirskich był Jerzy Sebastian hetman polny koronny (1) i marszałek wielki koronny (2). Ambitny magnat, który początkowo w czasie „potopu” (3) szwedzkiego opowiedział się po stronie króla Jana Kazimierza (4), a po wypędzeniu Szwedów zbuntował się przeciw Królowi , przez co musiał z kraju uchodzić i zmarł na emigracji jako banita (5). Jego najstarszym synem był urodzony w roku 1648 w Rzeszowie książę Augustyn Hieronim Lubomirski, który w Polsce doszedł do jeszcze wyższych zaszczytów, godności i urzędów. Rodzice w dzieciństwie przeznaczyli go do stanu duchownego. Już w wieku trzynastu lat został opatem (7) w Tyńcu (8), która to godność w owych czasach przynosiła znaczne zyski.
Złożył ślubu zakonne w zakonie joannitów (9), studiował we Włoszech, gdzie wstąpił w szeregi zakonu Kawalerów Maltańskich (10). Jako rycerz i Kawaler Maltański ślubował całe swoje życie walczyć z Turkami. Tej przysięgi dotrzymał. Jako rycerz Maltański dosłużył się stopnia generała walcząc przez cały czas przeciwko Turkom. W wielkiej tajemnicy z obozu wojskowego pod Budą – część Budapesztu stolicy Węgier - powrócił do kraju i ożenił się w wielkiej tajemnicy, wszak był jeszcze zakonnikiem z Konstancją du Alten Bokum. Konstancja Bokumówna była jego wielką i jedyną miłością. Zarówno polska szlachta, jak i przedstawiciele kościoła byli przeciwni temu małżeństwu. Urodził się także ich najstarszy syn Jerzy Ignacy, którego do chrztu trzymał król Jan III Sobieski (11). To waśnie ten król interweniował w sferach kościelnych i pomógł Lubomirskiemu uregulować sprawy osobiste i rodzinne. Hieronim Augustyn Lubomirski był bardzo odważnym żołnierzem, w Polsce walczył z Tatarami i Turkami pod dowództwem najpierw Hetmana, później króla Jana III Sobieskiego. W słynnej bitwie pod Wiedniem (12) dowodził husarią (13), której atak przełamał opór Turków, a oddziały Lubomirskiego jako pierwsze dotarły do murów Wiednia (14). Otrzymał tytuł Hetmana Wielkiego Koronnego (15). Z Konstancją z Bokumów miał trzech synów i dwie córki. Lubomirscy wspierali finansowo ufundoweane przez siebie kolegium pijarów, i kościół pod wezwaniem Świętego Jana Chrzciciela i św. Krzyża.
Hetman zmarł w Rzeszowie na zamku 20 kwietnia 1706 roku. pochowany został w grobach rodzinnych na zamku w Wiśniczu (16). Jego serce w ozdobnej urnie (17) uroczyście wmurowano w ścianę kościoła pijarskiego obecnie przy ulicy 3 maja w Rzeszowie. W trzy lata później także serce zakochanej w nim Konstancji zostało umieszczone w tej samej niszy (18) w prezbiterium (20) kościoła zwanego studenckim. Miejsce to przykrywa czarna, marmurowa tablica z odpowiednią inskrypcją (19), herbami Lubomirskich Szreniawa (21) i Bokumów – Paprzyca (22), oraz wyobrażeniem dwóch przytulonych do siebie serc.

1. hetman polny koronny – w okresie staropolskim funkcja dowódcza w wojsku polskim sprawowana nad wojskami koronnymi.
2. marszałek wielki koronny – w okresie staropolskim funkcja cywilno–wojskowa.
3. Potop szwedzki – Najazd Szwedów na Polskę w latach 1655 – 1660 wojska szwedzkie tak „zalały” kraj, że był porównywany do biblijnego potopu.
4. król Jan Kazimierz – z dynastii (rodu) szwedzkiej Wazów, panował po swoim ojcu Zygmnucie III i bracie Władysławie IV.
5. banita – wygnaniec, bez prawa powrotu do ojczyzny. Wyrok banicji wiązał się najczęściej z wyrokiem śmierci wydanym na banitę.
7. opat - godność przełożonego klasztoru oo benedyktynów, w tym przypadku godność honorowa.
8. Tyniec - miejscowość nad Wisłą pod Krakowem w której znajduje się po dziś dzień jeden z najstarszych klasztorów benedyktyńskich w Polsce.
9. Zakon joannitów - zakon rycerski powstały z bractwa przy szpitalu św. Jana Jerozolimskiego, początkowo siedziba mieściła się na wyspie Rodos, później na Malcie, przekształcony został w świecki zakon Kawalerów Maltańskich.
10. Kawaler Maltański - członek zakonu Maltańskiego
11. Król Jan III Sobieski – król Polski pogromca Turków pod Wiedniem
12. Bitwa pod Wiedniem – 12 września 1683 roku stoczona pomiędzy wojskami sprzymierzonymi w skład których wchodziły wojska austriackie i polskie dowodzone przez króla Jana III Sobieskiego z armią turecką dowodzoną przez Kara Mustafę.
13. Husaria – Ciężkozbrojna jazda Polska z charakterystycznymi skrzydłami na plecach.
14. Wiedeń – stolica Austrii
15. Hetman Wielki Koronny – najwyższa godność wojskowa w dawnej Polsce, najwyższy wódz.
16. Wiśnicz, Nowy Wiśnicz – Gniazdo rodowe Lubomirskich, miasto na Pogórzu Karpackim w okolicy Tarnowa, w dawnym zamku Lubomirskich mieści się obecnie ciężkie więzienie.
17. urna – naczynie w którym umieszcza się cenne i ważne pamiątki, dokumenty, a także ludzkie prochy i serca
18. nisza – wnęka w ścianie
19. inskrypcja – ozdobny napis, najczęściej wyryty w kamieniu.
20. prezbiterium – część kościoła w wielkim, głównym ołtarzem.
21. herb – symbol, godło miasta, na przykład herbem Rzeszowa jest Krzyż Kawalerski,
22. Szreniawa – Znak rodowy Lubomirskich według legendy jest to rzeka Szreniawa wijąca się w kształcie odwróconej dużej litery S.
23. Paprzyca – herb rodu Bokumów przedstawiający koło młyńskie.

Marek Czarnota