Ta strona używa cookie. Informacje o tym w jakich celach pliki cookie są używane znajdziesz w Polityce Prywatności. W przeglądarce internetowej możesz określić warunki przechowywania i dostępu do cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. zamknij

Tablica pamiątkowa 17 pułku piechoty

Tablica ta powstała – podobnie jak tablica płk. Lisa - Kuli – w latach osiemdziesiątych XX w. Podobny był też jej cel - przypomnienie i utrwalenie w świadomości rzeszowian zasług tego pułku dla sprawy niepodległości.

Formowanie 17 pułku piechoty rozpoczęto natychmiast po usunięciu wojsk austriackich z Rzeszowa. Nosił on wówczas nazwę - Pułk Piechoty Ziemi Rzeszowskiej. Już w listopadzie 1918 r., w dwa tygodnie od rozpoczęcia formowania, pierwsze oddziały zorganizowane w pułku ruszyły na odsiecz Lwowa.

Pułk uczestniczył w kampanii ukraińskiej i wojnie polsko-bolszewickiej 1920 r. W okresie międzywojennym stacjonował w Rzeszowie. Kadra oficerska i podoficerska pułku bardzo aktywnie wspomagała, działające w mieście i okolicy, oddziały Związku Strzeleckiego. W kampanii wrześniowej 1939 r. 17 pułk piechoty walczył ofiarnie w obronie Ojczyzny m. in. na terenie Podkarpacia.

Na tablicy pamiątkowej widnieją, zapisane w dwu kolumnach, miejsca największych bitew pułku: z lat 1918 - 1920 i z 1939 r. Uczestniczyły w nich dwa pokolenia strzelców, tych sprzed I wojny światowej i tych, którzy do ZS wstąpili już w okresie międzywojennym.

Kompania 17 pp na ulicach Rzeszowa

Obóz 17 pp w Nowej Dębie

Reaktywowanie Związku Strzeleckiego w okresie międzywojennym

W rok po odzyskaniu niepodległości, jesienią 1919 r., z inicjatywy znanego pisarza Władysława Sieroszewskiego Związek Strzelecki reaktywowano.

Związek Strzelecki - głosiła „Deklaracja Ideowa ZS” przyjęta w 1925 r. - „uważa siebie za spadkobiercę idei Związku Strzeleckiego sprzed wojny. Jak tamten postawił sobie za cel wywalczyć narodowi samoistny byt państwowy, tak dzisiejszy Związek Strzelecki stawia sobie za cel, by zdobytą niezawisłość państwa obronić. Przeprowadzenie obrony państwa, tak zagrożonego jak Polska, może urzeczywistnić tylko zbiorowy wysiłek wszystkich obywateli w myśl: Każdy żołnierz obywatelem, a każdy obywatel żołnierzem”. To ostatnie zdanie z „Deklaracji” stało się naczelną dewizą reaktywowanego ZS.

Cel ten chciano osiągnąć przez rozbudzenie świadomości obywatelskiej członków, a także połączenie wychowania obywatelskiego z przysposobieniem wojskowym, kulturą fizyczną i sportem. Zakładano, że rozwinięcie szkolenia wojskowego w ZS pozwoli na skrócenie czasu służby wojskowej poborowych i umożliwi odbywanie ćwiczeń rezerwistom, co będzie istotnym wkładem organizacji w obniżenie kosztów utrzymania armii.

Koordynacją działalności stowarzyszeń uprawnionych do prowadzenia przysposobienia wojskowego, jakim m. in. był ZS, a także udzielaniem im pomocy instruktorskiej zajmowały się początkowo wojskowe Powiatowe Komendy Uzupełnień (PKU). W 1925 r. dokonano reorganizacji agend przysposobienia wojskowego (PW),  tworząc obwody PW. Każdy obwód posiadał etatowego instruktora oraz co najmniej dwóch podoficerów instrukcyjnych. Dowódcy pułków na danym terenie - w przypadku regionu rzeszowskiego był to 17 pułk piechoty - zobowiązani byli do świadczenia wszelkiej pomocy stowarzyszeniom PW, w zakresie wypożyczania broni, przydzielania instruktorów, udostępniania sal i placów ćwiczeń.

O działalności ZS w Rzeszowie i powiecie w tym okresie wiemy bardzo niewiele. Organizacja ta została tu reaktywowana, a właściwie ponownie założona prawdopodobnie na początku lat dwudziestych. Rzeszowski oddział ZS dysponował własnym lokalem i uczestniczył w uroczystym otwarciu i poświęceniu kościoła garnizonowego, jakie miało miejsce w listopadzie 1928 r. Kompania honorowa ZS, dowodzona przez Komendanta Obwodu Mariana Szpunara, brała udział w powitaniu Prezydenta RP Ignacego Mościckiego, wizytującego Rzeszów w lipcu 1929 roku.

Po 1926 r. nowe władze wojskowe dokonały zmiany struktury organizacyjnej PW. Całokształtem spraw z tego zakresu zajął się nowy organ  Państwowy Urząd Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego oraz jego struktury terenowe. Głównym założeniem reorganizacji było ścisłe powiązanie systemu przysposobienia wojskowego z wojskiem oraz terenowymi organami władz administracyjnych.

Efektem tych zmian była także reorganizacja ZS, jaką przeprowadzono w drugiej połowie 1929 r. Zgodnie z nową strukturą organizacyjną Komendantowi Głównemu podlegało 10 komendantów okręgowych, których obszar działania pokrywał się z wojskowymi władzami terytorialnymi - okręgami korpusów. W przypadku Rzeszowa i powiatu było to Dowództwo Okręgu Korpusu nr X w Przemyślu. Niższy szczebel tworzyły komendy powiatowe, którym podlegały poszczególne oddziały.

15.jpg (36.60 Kb)

Tablica 17 pp na kościele farnym.

Przegląd skoncentrowanych oddziałów strzeleckich.


Wspomniane zmiany przyniosły znaczny rozrost liczebny ZS, nazywanego też potocznie „Strzelcem”. O ile w 1930 r. oddziały strzeleckie funkcjonowały w 27 miejscowościach powiatu rzeszowskiego, to rok później oddziałów tych było już 49, zaś w lecie 1932 r. działało w powiecie 52 oddziały męskie i 4 żeńskie. Skupiały one 1404 strzelców, w tym 4 oficerów ZS, 22 podoficerów ZS, 625 strzelców I stopnia (członkowie, którzy przeszli szkolenie I stopnia) i 669 strzelców II stopnia. Łącznie z członkami zarządów i członkami wspierającymi, organizacja liczyła w powiecie 2310 członków.

W 1931 r. miejscowemu oddziałowi rzeszowskiemu nadano imię Leopolda Lisa-Kuli. W tym samym roku ufundowano sztandar Zarządu Powiatowego ZS w Rzeszowie. W uroczystym poświęceniu uczestniczyło 400 strzelców umundurowanych i ok. 700 posiadających tylko oznaki strzeleckie (czerwona tarcza z wizerunkiem orła strzeleckiego, noszona na lewym rękawie).

Zorganizowany został w mieście także oddział kobiecy oraz Akademicki Pododdział ZS, który skupiał studentów i absolwentów szkół średnich. Nieco później powstał też w Rzeszowie żeński Pododdział Akademicki ZS.

Organizacja korzystała z wszechstronnej pomocy wojska i agend WF i PW, zarówno jak chodzi o sprzęt i instruktorów, ale też i lokale, bowiem część siedzib i świetlic ZS mieściła się w budynkach wojskowych. Wszechstronną pomocą służył zawsze strzelcom Komendant Obwodu WF i PW, legionista, oficer 17 pułku piechoty, mjr Władysław Ciepielowski.

Wielkim świętem dla rzeszowskich strzelców były uroczystości związane z odsłonięciem pomnika płk. Leopolda Lisa-Kuli. Ze względu na zapowiadany liczny udział gości, w tym najwyższych osobistości państwowych, poprzedzały je długotrwałe przygotowania organizacyjne, w których ZS, obok władz miejskich i organizacji kombatanckich, czynnie uczestniczył.

Henryk Węglowski

Urodzony 6 VI 1895 r. w Rzeszowie. Uczęszczał tu do gimnazjum, działając równocześnie w skautingu, a następnie w ZS.
Od 1914 r. w Legionach. Po kryzysie przysięgowym wcielony do armii austriackiej. W 1918 r. zgłosił się ochotniczo do 1 pp Ziemi Rzeszowskiej, gdzie był dowódcą kompanii.

Zwolniony z wojska (w stopniu porucznika) w 1921 r., rozpoczął studia medyczne na UJ, a po ich ukończeniu powrócił do Rzeszowa i podjął praktykę
lekarską.

Sprawował różne funkcje społeczne, m. in. Komendanta Powiatowego ZS w Rzeszowie w latach 1933 - 1936.

We wrześniu 1939 r. aresztowany przez Niemców, a później wywieziony do obozu koncentracyjnego.

Zmarł w obozie Dachau.