Budynek Muzeum Okręgowego

Zabytkowy budynek po klasztorze OO. Pijarów, w którym obecnie mieści się Muzeum Okręgowe, w okresie międzywojennym był siedzibą starostwa. W sierpniu 1944 r. miało tu miejsce wydarzenie, które w sposób symboliczny, pokazywało stosunek Armii Czerwonej do Armii Krajowej -  sojusznika w obozie koalicji antyhitlerowskiej.
Zgodnie z założeniami akcji „Burza” w walkach o Rzeszów, a następnie w utrzymaniu porządku w mieście, uczestniczyły oddziały AK. Po kilku dniach dowództwo sowieckie w tonie kategorycznym zażądało złożenia broni. Dowódca AK Podokręgu Rzeszów płk Kazimierz Putek „Zworny” zaprotestował, a następnie zdecydował, że broń złożą tylko ci żołnierze AK, którzy pełnili na ulicach Rzeszowa służbę bezpieczeństwa. Akt ten odbył się właśnie tu, na dziedzińcu starostwa w godzinach wieczornych 6 sierpnia 1944 r.
Niedługo po tym wydarzeniu w budynku starostwa zainstalowały się sowieckie organa kontrwywiadu 1 Frontu Ukraińskiego („Smiersz”), które zajmowały się głównie rozpracowywaniem struktur organizacyjnych i zwalczaniem AK. Aresztowani żołnierze AK byli tu przesłuchiwani i przetrzymywani w piwnicach budynku.

Wystawa „Czyn zbrojny żołnierza polskiego 1914 - 1945”

Wystawa pod tym tytułem eksponowana jest w Muzeum Okręgowym. Jej podstawę stanowi duży zbiór militariów rzeszowskiego kolekcjonera Jana Partyki, uzupełniony o eksponaty własne Muzeum. Ekspozycja składa się z czterech zasadniczych części.

Pierwsza obejmuje okres I wojny światowej i lata ją poprzedzające. Prezentuje formacje zbrojne z tego czasu (także Związek Strzelecki), a zwłaszcza Legiony Polskie. Możemy tu zobaczyć odznaki i odznaczenia, w tym bardzo rzadką odznakę ukończenia wyższego kursu oficerskiego w Związku Strzeleckim, zwaną żartobliwie „parasolem”, która nadano zaledwie kilkudziesięciu osobom.

Prezentowana jest tu także broń i wyposażenie żołnierskie. Uwagę zwraca efektowna czapka 2 pułku ułanów Legionów Polskich, która  ze względu na swą wielkość i budowę nie sprawdziła się w praktyce frontowej oraz archaiczny już w warunkach I wojny światowej karabin „Werndl” z amunicją na proch dymny, z jakim wielu legionistów zaczynało kampanię w 1914 r.

Druga część wystawy obejmuje niespokojne lata 1918 - 1921, nazywane okresem walk „o niepodległość i granice”. Odradzało się wówczas niepodlegle państwo polskie i tworzyły formacje Wojska Polskiego. Bogata kolekcja odznak, odznaczeń i efektownych dyplomów dokumentuje zmagania o Lwów, powstanie wielkopolskie, powstania śląskie i walkę z najazdem bolszewickimi. Pokazana jest tu broń austriacka, niemiecka i rosyjska, jakiej używały ówcześnie polskie oddziały. W tej części wystawy zobaczyć można też m. in. pierwszy po odzyskaniu niepodległości wzór polskiej rogatywki, wprowadzony w 1919 r.

Kolejna część ekspozycji przedstawia WP w okresie międzywojennym, zakończonym kampanią wrześniową 1939 r. Prezentowane są tu odznaki poszczególnych pułków, szkół wojskowych, Przysposobienia Wojskowego i organizacji kombatanckich, a także legitymacje i dyplomy, w tym patent oficerski z oryginalnym podpisem marszałka Józefa Piłsudskiego. Możemy obejrzeć też typowe uzbrojenie i wyposażenie WP z tego okresu, opracowane i wykonane już w polskich fabrykach, jak doskonały hełm piechoty wzór 31, słynny pistolet „Vis”, czy szablę kawaleryjską wzór 34, ostatni, naukowo opracowany, model szabli bojowej.

Końcowa, a zarazem najobszerniejsza część wystawy, poświęcona jest walkom żołnierza polskiego na różnych frontach II wojny światowej, prowadzonym na lądzie, morzu i w powietrzu. Od kampanii francuskiej 1940 roku, aż do maja 1945 r. Dokumentują je odznaki i oznaki znanych jednostek, jak 1 Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka, czy II Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa oraz dokumenty, odznaczenia i pamiątki żołnierskie.

Zaprezentowano również niemal kompletne brytyjskie uzbrojenie i oporządzenie, w jakie jednostki te były wyposażone, a także broń francuską, sowiecką i niemiecką, używane przez inne polskie formacje. Prawdziwą ozdobą tej części wystawy jest siedem kompletnych sylwetek mundurowych Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Przedstawiają one mundury różnych formacji, zarówno żołnierskie, jak i oficerskie, z całym bogactwem odznak, oznak i naszywek.
Obok eksponatów odnoszących się do poszczególnych oddziałów i formacji, zaprezentowano też kolekcje dokumentów, odznaczeń i fotografii, należących do konkretnych żołnierzy i przedstawiające ich mocno niekiedy powikłane losy. Każda z części ekspozycji opatrzona jest również bogatą dokumentacją fotograficzną

Kazimierz Iranek-Osmecki

Urodzony 5 IX 1897 r. w Pstrągowej (pow. Strzyżów).

Uczęszczał do II Gimnazjum w Rzeszowie i od 1913 r. należał ZS.
W 1916 r. wstąpił do Legionów, a w roku następnym został zastępcą dowódcy obwodu iłżeckiego POW.

Od 1918 r. w WP, ranny w bitwie pod Machowem.

W okresie międzywojennym oficer służby stałej, m. in. wykładowca w Wyższej Szkole Wojennej.

Uczestniczył w kampanii wrześniowej 1939 r.

Po opuszczeniu kraju pełnił różne funkcje sztabowe w Rumunii, Francji i w Wielkiej Brytanii. Był emisariuszem Naczelnego Wodza do okupowanego kraju. Zrzucony w 1943 r. do Polski jako „cichociemny” (w stopniu pułkownika dyplomowanego), objął szefostwo Oddziału IV, a następnie II Komendy Głównej AK.

Walczył w Powstaniu Warszawskim, po upadku którego trafił do niewoli. Po wojnie pozostał na emigracji w W. Brytanii, gdzie aktywnie działał w środowisku kombatanckim.

Zmarł 22 V 1984 r. w Londynie.