Ta strona używa cookie. Informacje o tym w jakich celach pliki cookie są używane znajdziesz w Polityce Prywatności. W przeglądarce internetowej możesz określić warunki przechowywania i dostępu do cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. zamknij

Honorowi Obywatele

Austriackie ustawy regulujące ustrój gmin wprowadzały, wyłącznie dla osób będących obywatelami państwa austriackiego, w uznaniu szczególnych zasług publicznych, kategorię honorowego obywatela miasta. Z tego tytułu nie ciążyły na wyróżnionej osobie żadne obowiązki, a posiadała ona prawo wyboru członków rady gminy. Od poł. XIX w. zwyczaj nadawania obywatelstwa honorowego przez miasta galicyjskie stał się powszechny. Nadawano je zarówno osobom, które przez swą działalność zawodową i społeczną przyczyniły się do ich rozwoju, jak i znanym politykom, szczególnie tym, którzy zasłużyli się w staraniach o poszerzenie zakresu autonomii Galicji. Panowała nawet swoista moda nadawania tytułów obywatela honorowego.

Każdy ze znaczniejszych polityków galicyjskich był honorowym obywatelem co najmniej kilku, jeśli nie kilkunastu lub kilkudziesięciu miast. Niewątpliwie rekordzistą w tym względzie był Agenor Gołuchowski, którego tą godnością obdarzyły 42 miasta (dodać należy, że na przeł. XIX i XX w. były w Galicji 163 miasta i miasteczka; większość z nich to osady liczące od kilkuset do 2 tys. mieszkańców; miast o liczbie mieszkańców przekraczającej 10 tys. było zaledwie 39). Nadając obywatelstwa honorowe, miasta starały się zapewnić sobie przychylność wyróżnionych osobistości, a co za tym idzie - załatwienie na szczeblu państwowym ważnych spraw w dziedzinie inwestycji, infrastruktury miejskiej itp. Zdarzało się, że w czasie jednego posiedzenia rady miejskiej nadawano tytuły wielu osobom (np. w 1888 Rada Miejska Brodów „za jednym zamachem" nadała obywatelstwo honorowe 9 osobom, w tym kilku ministrom w rządzie krajowym). W Rzeszowie pierwsze tytuły obywateli honorowych miasto nadało 10 VII 1847, również „zbiorowo", 5 osobom. Tym samym Rzeszów wyprzedził pod tym względem stołeczny Kraków, gdzie pierwszy tytuł obywatela honorowego nadano w 1850.

Nadanie godności Honorowego Obywatela Rzeszowa wiązało się z wręczeniem odpowiedniego dyplomu. Sporządzano go przeważnie na pergaminie, ozdabiano rysunkami i herbem miasta, po tekście, podkreślającym zasługi wyróżnionego, umieszczano podpisy burmistrza, członków Magistratu i Radnych Miejskich. Dyplomy wręczano na specjalnie przygotowanych uroczystościach w mieście, lub delegacja Rady Miejskiej udawała się do uhonorowanego i przekazywała mu dyplom.

W okresie galicyjskim udokumentowano dwadzieścia sześć aktów nadania honorowego obywatelstwa Rzeszowa, a w niepodległej Polsce cztery. Przez kolejne 60 lat nikogo nie wyróżniono tą godnością, dopiero w 1994 roku Rada Miasta reaktywowała praktykę nadawania tytułu "Honorowy Obywatel Miasta Rzeszowa".

Pośród Honorowych Obywateli Rzeszowa nie ma kobiet. Nikt z uhonorowanych nie odmówił przyjęcia tej godności, wielu z nich odegrało decydującą rolę w formowaniu i utrwalaniu autonomii galicyjskiej, zasłużyli się w budowie niepodległego państwa polskiego bądź przyczynili się do rozwoju Rzeszowa.

Obecnie tytuł Honorowego Obywatela nadaje Rada Miasta, uchwałą podejmowaną większością głosów, na wniosek: Prezydenta Miasta, organizacji społecznych, politycznych, związków wyznaniowych, osób fizycznych oraz innych instytucji. Dyplom i medal Honorowego Obywatela Rzeszowa wręczany jest na uroczystej Sesji Rady Miasta a wyróżnione osoby wpisuje się do Księgi Honorowych Obywateli, przechowywanej w siedzibie Urzędu Miasta.

W Księdze Honorowych Obywateli Miasta Rzeszowa znajdują się:

 Imię i nazwisko
osoby uhonorowanej
Lata życia  Data nadania tytułu
Józef Bielecki-10.07.1847
Tadeusz Lederer-10.07.1847
Ignaz von Legeditsch1790-1866    10.07.1847
August Sardyński-10.07.1847
osoba o niestalonym nazwisku-10.07.1847
Moritz von Sala-28.12.1849
Johann Aichmüller1808-188627.01.1850
Andrzej Seidler1812-189530.05.1854
Edward Poh-29.02.1860
Leopold Olcyngier1805-188429.02.1860
Władysław Rieger 1818-190313.07.1861
Franciszek Smolka1810-189913.07.1861
Wiktor Zbyszewski1818-189627.06.1861
Wiktor Abrahamsberg-31.05.1862
Agenor Gołuchowski1812-187527.10.1866
Ryszard Belcredi1823-190224.11.1867
Maurycy Kraiński1804-188519.03.1868
Adam Geisler1832-187014.02.1870
Julian Klaczko1825-190623.09.1870
Henryk Straszewski1820-18893.02.1873
Ignacy Schaitter1805-188521.01.1875
Gustaw Knendich1830-188718.09.1884
Oktaw Pietruski1820-189423.02.1886
Kazimierz Badeni1846-1909 24.09.1895
Leon Schott 1822-190219.11.1895
Adam Fedorowicz 1854-19178.07.1896
Stanisław Jabłoński 1851-19225.07.1899
Roderyk Als1839-1905 26.09.1904
Leon Biliński1846-192329.02.1912
Stanisław Badeni 1850-191218.06.1912
Stanisław Jędrzejowicz1849-191325.03.1913
Adam Midowicz1874-195612.12.1918
Józef Piłsudski1867-193512.07.1932
Roman Krogulski 1868-193521.11.1933
Edward Rydz-Śmigły1886-1941 23.07.1936
Walenty Bal 1920-200223.03.1994
Stanisław Maczek1892-1994 23.03.1994
Ignacy Tokarczuk 1918-201223.03.1994
Józef Sondej1914-201514.11.1995
Józef Szajna 1922-200811.04.1997
Wojciech Kilar1932-201327.01.1998
Papież Jan Paweł II - Karol Wojtyła1920-200524.03.1998
Adam Harasiewicz*193214.12.1999
Jan Łopuski*191726.09.2000
Ryszard Kaczorowski1919-201029.01.2002
Tadeusz Hogendorf1918-201023.09.2008
Stanisław Kuś*192523.09.2008
ks. biskup Kazimierz Górny*19371.06.2011
Piotr Chmieliński*195228.06.2011
Marek Darecki*19553.10.2012
Adam Góral*19553.10.2012
Tomasz Stańko*194218.11.2014
Tadeusz Markowski 18.01.2017
Tadeusz Pomianek 18.01.2017
Rafał Wilk 18.01.2017

 

Oprac. na podst. Encyklopedii Rzeszowa