Ta strona używa cookie. Informacje o tym w jakich celach pliki cookie są używane znajdziesz w Polityce Prywatności. W przeglądarce internetowej możesz określić warunki przechowywania i dostępu do cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. zamknij

Honorowi Obywatele

Austriackie ustawy regulujące ustrój gmin wprowadzały, wyłącznie dla osób będących obywatelami państwa austriackiego, w uznaniu szczególnych zasług publicznych, kategorię honorowego obywatela miasta. Z tego tytułu nie ciążyły na wyróżnionej osobie żadne obowiązki, a posiadała ona prawo wyboru członków rady gminy. Od poł. XIX w. zwyczaj nadawania obywatelstwa honorowego przez miasta galicyjskie stał się powszechny. Nadawano je zarówno osobom, które przez swą działalność zawodową i społeczną przyczyniły się do ich rozwoju, jak i znanym politykom, szczególnie tym, którzy zasłużyli się w staraniach o poszerzenie zakresu autonomii Galicji. Panowała nawet swoista moda nadawania tytułów obywatela honorowego.

Każdy ze znaczniejszych polityków galicyjskich był honorowym obywatelem co najmniej kilku, jeśli nie kilkunastu lub kilkudziesięciu miast. Niewątpliwie rekordzistą w tym względzie był Agenor Gołuchowski, którego tą godnością obdarzyły 42 miasta (dodać należy, że na przeł. XIX i XX w. były w Galicji 163 miasta i miasteczka; większość z nich to osady liczące od kilkuset do 2 tys. mieszkańców; miast o liczbie mieszkańców przekraczającej 10 tys. było zaledwie 39). Nadając obywatelstwa honorowe, miasta starały się zapewnić sobie przychylność wyróżnionych osobistości, a co za tym idzie - załatwienie na szczeblu państwowym ważnych spraw w dziedzinie inwestycji, infrastruktury miejskiej itp. Zdarzało się, że w czasie jednego posiedzenia rady miejskiej nadawano tytuły wielu osobom (np. w 1888 Rada Miejska Brodów „za jednym zamachem" nadała obywatelstwo honorowe 9 osobom, w tym kilku ministrom w rządzie krajowym). W Rzeszowie pierwsze tytuły obywateli honorowych miasto nadało 10 VII 1847, również „zbiorowo", 5 osobom. Tym samym Rzeszów wyprzedził pod tym względem stołeczny Kraków, gdzie pierwszy tytuł obywatela honorowego nadano w 1850.

Nadanie godności Honorowego Obywatela Rzeszowa wiązało się z wręczeniem odpowiedniego dyplomu. Sporządzano go przeważnie na pergaminie, ozdabiano rysunkami i herbem miasta, po tekście, podkreślającym zasługi wyróżnionego, umieszczano podpisy burmistrza, członków Magistratu i Radnych Miejskich. Dyplomy wręczano na specjalnie przygotowanych uroczystościach w mieście, lub delegacja Rady Miejskiej udawała się do uhonorowanego i przekazywała mu dyplom.

W okresie galicyjskim udokumentowano dwadzieścia sześć aktów nadania honorowego obywatelstwa Rzeszowa, a w niepodległej Polsce cztery. Przez kolejne 60 lat nikogo nie wyróżniono tą godnością, dopiero w 1994 roku Rada Miasta reaktywowała praktykę nadawania tytułu "Honorowy Obywatel Miasta Rzeszowa".

Pośród Honorowych Obywateli Rzeszowa nie ma kobiet. Nikt z uhonorowanych nie odmówił przyjęcia tej godności, wielu z nich odegrało decydującą rolę w formowaniu i utrwalaniu autonomii galicyjskiej, zasłużyli się w budowie niepodległego państwa polskiego bądź przyczynili się do rozwoju Rzeszowa.

Obecnie tytuł Honorowego Obywatela nadaje Rada Miasta, uchwałą podejmowaną większością głosów, na wniosek: Prezydenta Miasta, organizacji społecznych, politycznych, związków wyznaniowych, osób fizycznych oraz innych instytucji. Dyplom i medal Honorowego Obywatela Rzeszowa wręczany jest na uroczystej Sesji Rady Miasta a wyróżnione osoby wpisuje się do Księgi Honorowych Obywateli, przechowywanej w siedzibie Urzędu Miasta.

W Księdze Honorowych Obywateli Miasta Rzeszowa znajdują się:

 Imię i nazwisko
osoby uhonorowanej
Lata życia   Data nadania tytułu
Józef Bielecki - 10.07.1847
Tadeusz Lederer - 10.07.1847
Ignaz von Legeditsch 1790-1866     10.07.1847
August Sardyński - 10.07.1847
osoba o niestalonym nazwisku - 10.07.1847
Moritz von Sala - 28.12.1849
Johann Aichmüller 1808-1886 27.01.1850
Andrzej Seidler 1812-1895 30.05.1854
Edward Poh - 29.02.1860
Leopold Olcyngier 1805-1884 29.02.1860
Władysław Rieger  1818-1903 13.07.1861
Franciszek Smolka 1810-1899 13.07.1861
Wiktor Zbyszewski 1818-1896 27.06.1861
Wiktor Abrahamsberg - 31.05.1862
Agenor Gołuchowski 1812-1875 27.10.1866
Ryszard Belcredi 1823-1902 24.11.1867
Maurycy Kraiński 1804-1885 19.03.1868
Adam Geisler 1832-1870 14.02.1870
Julian Klaczko 1825-1906 23.09.1870
Henryk Straszewski 1820-1889 3.02.1873
Ignacy Schaitter 1805-1885 21.01.1875
Gustaw Knendich 1830-1887 18.09.1884
Oktaw Pietruski 1820-1894 23.02.1886
Kazimierz Badeni 1846-1909  24.09.1895
Leon Schott  1822-1902 19.11.1895
Adam Fedorowicz  1854-1917 8.07.1896
Stanisław Jabłoński  1851-1922 5.07.1899
Roderyk Als 1839-1905  26.09.1904
Leon Biliński 1846-1923 29.02.1912
Stanisław Badeni  1850-1912 18.06.1912
Stanisław Jędrzejowicz 1849-1913 25.03.1913
Adam Midowicz 1874-1956 12.12.1918
Józef Piłsudski 1867-1935 12.07.1932
Roman Krogulski  1868-1935 21.11.1933
Edward Rydz-Śmigły 1886-1941  23.07.1936
Walenty Bal  1920-2002 23.03.1994
Stanisław Maczek 1892-1994  23.03.1994
Ignacy Tokarczuk  1918-2012 23.03.1994
Józef Sondej 1914-2015 14.11.1995
Józef Szajna  1922-2008 11.04.1997
Wojciech Kilar 1932-2013 27.01.1998
Papież Jan Paweł II - Karol Wojtyła 1920-2005 24.03.1998
Adam Harasiewicz *1932 14.12.1999
Jan Łopuski *1917 26.09.2000
Ryszard Kaczorowski 1919-2010 29.01.2002
Tadeusz Hogendorf 1918-2010 23.09.2008
Stanisław Kuś *1925 23.09.2008
ks. biskup Kazimierz Górny *1937 1.06.2010
Piotr Chmieliński *1952 28.06.2011
Marek Darecki *1955 3.10.2012
Adam Góral *1955 3.10.2012
Tomasz Stańko 1942-2018 18.11.2014
Tadeusz Markowski *1947 18.01.2017
Tadeusz Pomianek *1950 18.01.2017
Rafał Wilk *1974 18.01.2017
Marta Półtorak *1966 20.01.2018
Jerzy Posłuszny   20.01.2018

 

Oprac. na podst. Encyklopedii Rzeszowa