Kolędy Podkarpacia. Podgórze II

Bartosz Gałązka, etnograf, badacz kultury i nauczyciel z Krosna, od 1997 roku wędruje po ziemi podkarpackiej poszukując skarbów ustnej tradycji regionu. Te skarby to między innymi „starodawne” kolędy i pastorałki. Dziś mało kto je pamięta; w kościołach i w domach śpiewamy przecież tylko te najbardziej znane, każdego roku coraz mniej zwrotek, coraz mniej pieśni. Powoli znika różnorodność, która do niedawna cechowała południowo-wschodnie tereny Polski. Tu każda wieś, każdy przysiółek miał swój, odrębny repertuar. Te same kolędy śpiewano na różne melodie, występowały utwory charakterystyczne dla poszczególnych ośrodków, parafii, mikroregionów. Niektóre były wyłącznie „domowe”, inne śpiewano tylko „po kolędzie”. Geneza części z nich sięgała średniowiecza, wiele miało ponad dwustuletnie metryki...

Tę różnorodność, przywołaną z pamięci najstarszych mieszkańców badanego przez siebie obszaru, dokumentuje Bartosz Gałązka w kolejnych tomach swojego monumentalnego dzieła. „Kolędy Podkarpacia” to seria, która ma zmieścić się w 10 tomach, ale autor już dziś zastrzega się, że... będzie ich na pewno więcej. A przecież nie poprzestaje na samych kolędach - w przygotowaniu monografie śpiewów religijnych podkarpackich parafii i obszerny zbiór podkarpackich śpiewów pogrzebowych. Jeśli chodzi o kolędy i śpiewy kolędowe, na razie dokładnego opracowania doczekał się etnograficzny obszar Podgórza (Pogórza): okolice Krosna, Jasła, Dynowa, Strzyżowa, tereny położone na zachód od Gorlic i na wschód od Sanoka. W przygotowaniu kolejne woluminy cyklu. A zegar bezlitośnie odmierza godziny, dni i lata; coraz trudniej spotkać Ludzi, którzy Pamiętają. Badaczowi życzymy, żeby zdążył udokumentować jak najwięcej dawnych tekstów i melodii, zanim definitywnie odejdą wraz z tymi, którzy są ostatnimi z Pamiętających...

„Kolędy Podkarpacia” tom 2: Podgórze, część 2 - zbiór zawiera ponad 700 melodii i tekstów kolęd, śpiewów kolędniczych, powinszowań i oracji świątecznych i noworocznych oraz tzw. kolęd aktualizowanych. Książkę wydało krośnieńskie wydawnictwo „Roksana” w 2011 roku i można ją kupić w księgarniach oraz w Internecie.

Nie sposób przecenić wagi i wartości dzieła, o którym mowa. Zatrzymać czas… To możliwe tylko w świętych obrazach, wierszach, pieśniach, które, niczym modlitwa, krzepią ducha ludzkiego i płyną wprost do nieba… Jako znak ciągłości chrześcijańskiej kultury, wiary naszych dziadów i ojców, którą przekażemy następnym pokoleniom. Szczególnie w kolędach i pastorałkach, tych sercu bliskich opowieściach o Narodzeniu Bożej Dzieciny, Syna Bożego, który po ty przyszedł na świat, by nas zbawić.